نوآوری های اخیر در روان‌شناسی

نوآوری های اخیر در روان‌شناسی

نقش میانجی سوگیری خوش بینی و خطرپذیری در رابطه مشکلات بین‌فردی با استعداد اعتیاد در معتادان به مواد مخدر

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان
وحید عبدالمنافی 1
احمد اسمعلی 2
عیسی حکمتی 3
1 کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
3 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
10.22034/rip.2024.194009
چکیده
پژوهش حاضر با هدف مطالعه نقش میانجی سوگیری خوش بینی و خطرپذیری در رابطه مشکلات بین‌ فردی با استعداد اعتیاد در معتادان به مواد مخدر انجام شد. روش پژوهش از نوع توصیفی و همبستگی بود. تعداد 345 نفر از افراد مبتلا به سوء­مصرف مواد به شیوه دردسترس انتخاب شدند و به سیاهه مشکلات بین ­فردی (IIP)، مقیاس سنجش سوگیری خوش بینی، مقیاس خطرپذیری جوانان ایرانی (IARS) و مقیاس ایرانی آمادگی به اعتیاد (IAPS) پاسخ دادند. داده­ها با استفاده از رگرسیون میانجی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که سوگیری خوش بینی با مشکلات بین فردی و استعداد اعتیاد همبستگی معناداری ندارد و فاقد نقش میانجی است. بین خطرپذیری با مشکلات بین فردی و استعداد اعتیاد همبستگی وجود داشت اما نقش میانجی آن معنادار نبود. یافته­ های پژوهش نشان داد که مشکلات بین فردی با استعداد اعتیاد در ارتباط هستند و می‌توانند آن را پیش بینی کنند. بر این اساس بهتر است در مداخلاتی که بر روی افراد معتاد انجام می‌شود، بهسازی روابط بین فردی و کاهش مشکلات ارتباطی مدنظر درمانگران قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
استعداد اعتیاد
مشکلات بین فردی
سوگیری خوش‌بینی
خطرپذیری
موضوعات

عنوان مقاله English

The Mediating Role of Optimism Bias and Risk-taking in the Relationship Between Interpersonal Problems and Tendency to Addiction in Drug Addicts

نویسندگان English

Vahid Abdolmanafi 1
Ahmad Esmali 2
Issa Hekmati 3
1 MSc. in Clinical Psychology,Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Psychology, Maragheh University, Maragheh, Iran
3 Associate Professor, Department of Psychology, Maragheh University, Maragheh, Iran
چکیده English

The present study was conducted to examine the mediating role of optimism bias and risk taking in the relationship between interpersonal problems and addiction potential in drug addicts. Descriptive and correlational research methods were used. A convenience sample of 345 substance abusers was selected and assessed using the Inventory of Interpersonal Problems (IIP), the Optimism Bias Scale, the Iranian Adolescents Risk-taking Scale (IARS) and the Iranian Addiction Potential Scale (IAPS). Mediation regression was used to analyze the data. The results showed that optimism bias did not have a significant correlation with interpersonal problems and addiction potential and lacked a mediating role. There was a correlation between risk-taking with interpersonal problems and potential to addiction. However, its mediating role was not significant. The results showed that interpersonal problems are related to addiction and can predict it. On this basis, it is better for therapists to consider improving interpersonal relationships and reducing communication problems in interventions with drug addicts.

کلیدواژه‌ها English

addiction potential
interpersonal problems
optimism bias
risk taking
احمدی، حبیب.، و معینی، مهدی. (1394). بررسی رابطه مهارت­های اجتماعی و رفتارهای پرخطر جوانان: مطالعه موردی شهر شیراز. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، 4(1)، 1-24. URL: https://dorl.net/dor/20.1001.1.23221453.1394.4.1.2.0
اصغری، فرهاد.، کردمیرزا، عزت‏ اله.، و احمدی، لیلا. (1392). رابطه نگرش مذهبی، منبع کنترل و گرایش به سوء مصرف مواد در دانشجویان. اعتیادپژوهی، 7(۲۵)، ۱۰۳-۱۱۲. URL: http://etiadpajohi.ir/article-1-306-fa.html
تقی پور، نگار.، و زینالی، علی. (1401). نقش مشکلات بین‌فردی و ادراک از بیماری در پیش‌بینی کیفیت خواب با میانجی تحمل پریشانی در بیماران مالتیپل اسکلروزیس. مجله دانشگاه علوم پزشکی اراک، 25(4)، 12-20. http://dx.doi.org/10.61186/jams.25.04.12
حسینی‌المدنی، سیدعلی.، کریمی، یوسف.، بهرامی، هادی.، و معاضدیان، آمنه. (1392). بررسی نقش معنویت، صفات شخصیتی (پنج بزرگ)، سبک‌های هویتی، و تاب‌آوری در پیش‌بینی عضویت در گروه‌ها ی معتاد و غیرمعتاد. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 12(1)، 57-70. URL: http://dorl.net/dor/20.1001.1.17353165.1392.12.1.7.1
زاده‌محمدی، علی.، احمدآبادی، زهره.، و حیدری، محمود. (1390). تدوین و بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 17(3)، 218-225. URL: http://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-1417-fa.html
زرگر، یداله.، رحیمی پردنجانی، طیبه.، محمدزاده ابراهیمی، علی.، و  نوروزی، زهرا. (1392). بررسی رابطه‌ی ساده و چندگانه‌ی بامدادگرایی و کیفیت خواب با آمادگی به اعتیاد در دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز. مجله علمی پزشکی جندی شاپور، 12(4)، 375-383. URL: https://jsmj.ajums.ac.ir/article_49760.html
فتح، نجمه.، آزادفلاح، پرویز.، رسول زاده طباطبایی، سیدکاظم.، و رحیمی، چنگیز. (1392). روایی و اعتبار پرسشنامه مشکلات بین فردی (IIP-32). روان شناسی بالینی،  5(3)، 69-80. https://doi.org/10.22075/jcp.2017.2137
محبی، معصومه.، اسدزاده، حسن.، و فرخی، نورعلی. (1399). مدل‌یابی روابط ساختاری اعتیاد به اینترنت براساس کارکردهای اجرایی و مشکلات بین فردی: نقش واسطه‌ای ناگویی هیجانی. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، ۷(۳)، ۱۵۰-۱۶۵. http://dx.doi.org/10.52547/shenakht.7.3.150
محمدخانی، شهرام.، یگانه، طیبه.، و کریم پور، کبری. (1394). نقش جهت‌گیر‌ی‌های مذهبی و خودمهارگری در پیش‌بینی آمادگی اعتیاد به مواد مخدر. مجله سلامت و مراقبت، 17(3)، 248-259. URL: http://hcjournal.arums.ac.ir/article-1-380-fa.html
محمدی، ابوالفضل.، آقاجانی، میترا.، و زهتاب‌ور، غلام‌حسین. (1390). ارتباط اعتیاد، تاب‌آوری و مؤلفه‌های هیجانی. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 17(۲)، ۱۳۶-۱۴۲. URL: https://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-1347-fa.html
Ahmadi, H., & Moeini, M. (2015). An Investigation of the Relationship between Social Skills and High Risk Behaviors among the Youth: the Case of Shiraz City. Strategic Research on Social Problems, 4(1), 1-24 (In Persian). URL: https://dorl.net/dor/20.1001.1.23221453.1394.4.1.2.0
Alford, M., O'Rourke, S., Doyle, P., & Todd, L. (2020). Examining the factors associated with impulsivity in forensic populations: A systematic review. Aggression and violent behavior, 54, 101409. https://doi.org/10.1016/j.avb.2020.101409
 Alkın, S., Bardakcı, S., & İlhan, T. (2020). An investigation of the associations between the quality of social relationships and smartphone addiction in high school students. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 7(1), 29-40. http://dx.doi.org/10.5152/addicta.2020.19074
Asghari, F., Kurdmirza, E., & Ahmadi, L. (2013). The relationship between religious attitudes, locus of control and tendency to substace abuse in university students. Research on Addiction, 7(25), 103-112 (In Persian). URL: http://etiadpajohi.ir/article-1-306-en.html
Barkham, M., Hardy, G. E., & Startup, M. (1994). The structure, validity and clinical relevance of the Inventory of Interpersonal Problems. British Journal of Medical Psychology, 67(2), 171-185. https://doi.org/10.1111/j.2044-8341.1994.tb01784.x
Bolat, N., Yavuz, M., Eliaçık, K., & Zorlu, A. (2018). The relationships between problematic internet use, alexithymia levels and attachment characteristics in a sample of adolescents in a high school, Turkey. Psychology, health & medicine, 23(5), 604-611. https://doi.org/10.1080/13548506.2017.1394474
Brooks, M., Miller, E., Abebe, K., & Mulvey, E. (2018). The observed longitudinal relationship between future orientation and substance use among a cohort of youth with serious criminal offenses. Substance use & misuse, 53(12), 1925-1936. https://doi.org/10.1080/10826084.2018.1441311
Carver, C. S., & Scheier, M. F. (2014). Dispositional optimism. Trends in cognitive sciences, 18(6), 293-299. https://doi.org/10.1016/j.tics.2014.02.003
Dean, A. C., Kohno, M., Morales, A. M., Ghahremani, D. G., & London, E. D. (2015). Denial in methamphetamine users: Associations with cognition and functional connectivity in brain. Drug and alcohol dependence, 151, 84-91. https://doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2015.03.004
Eiser, J. R., Eiser, C., & Pauwels, P. (1993). Skin cancer: Assessing perceived risk and behavioural attitudes. Psychology and Health, 8(6), 393-404. https://doi.org/10.1080/08870449308400444
Fath, N., Azad Fallah, P., Rasool-zadeh Tabatabaei, S. K., & Rahimi, C. (2013). Validity and Reliability of the Inventory of Interpersonal Problems (IIP-32). Journal of Clinical Psychology, 5(3), 69-80(In Persian). https://doi.org/10.22075/jcp.2017.2137
Gardner, E. L. (2002). Addictive potential of cannabinoids: the underlying neurobiology. Chemistry and physics of lipids, 121(1-2), 267-290. https://doi.org/10.1016/S0009-3084(02)00162-7
Guo, Y., You, X., Gu, Y., Wu, G., & Xu, C. (2020). A moderated mediation model of the relationship between quality of social relationships and internet addiction: mediation by loneliness and moderation by dispositional optimism. Current Psychology, 39, 1303-1313. https://doi.org/10.1007/s12144-018-9829-3
Haeny, A. M., Gueorguieva, R., Morean, M. E., Krishnan‐Sarin, S., DeMartini, K. S., Pearlson, G. D., ... & O'Malley, S. S. (2020). The association of impulsivity and family history of alcohol use disorder on alcohol use and consequences. Alcoholism: clinical and experimental research, 44(1), 159-167. https://doi.org/10.1111/acer.14230
Hajloo, N., Sadeghi, H., Nadinloei, K. B., & Habibi, Z. (2014). The role of meta-cognition in students' addiction potential tendency. International journal of high risk behaviors & addiction, 3(1), e9355. https://doi.org/10.5812%2Fijhrba.9355
Homayouni, A. (2011). The role of personality traits and religious beliefs in tendency to addiction. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 30, 851-855. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.10.165
HosseiniAlmadani, S. A., Karimi, Y., Bahrami, H., & Moazedian, A. (2013). Predicting Membership in Addict & Non-Addict Groups According to Spirituality, Personality Traits, Identity Styles, and Resiliency. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences, 12(1), 57-70 (In Persian). URL: http://dorl.net/dor/20.1001.1.17353165.1392.12.1.7.1
Huber, D., Henrich, G., & Klug, G. (2007). The inventory of interpersonal problems (IIP): sensitivity to change. Psychotherapy Research, 17(4), 474-481. https://doi.org/10.1080/10503300600856160
Kim, E. S., James, P., Zevon, E. S., Trudel-Fitzgerald, C., Kubzansky, L. D., & Grodstein, F. (2019). Optimism and healthy aging in women and men. American Journal of Epidemiology, 188(6), 1084-1091. https://doi.org/10.1093/aje/kwz056
Kolar, D. (2018). Addictive potential of novel treatments for refractory depression and anxiety. Neuropsychiatric Disease and Treatment, 14, 1513–1519. https://doi.org/10.2147/NDT.S167538
Lee, Y. M. (2016). SNS addiction tendency and its related factors among university students. Journal of the Korea Academia-Industrial cooperation Society, 17(12), 561-568. https://doi.org/10.5762/KAIS.2016.17.12.561
Lin, S., Mastrokoukou, S., & Longobardi, C. (2023). Social relationships and social media addiction among adolescents: variable-centered and person-centered approaches. Computers in Human Behavior, 147, 107840. https://doi.org/10.1016/j.chb.2023.107840
Liu, C., & Sun, Z. (2023). The relationship between physical activity and interpersonal distress in college students: the chain mediating role of self-control and mobile phone addiction. Psicologia: Reflexão e Crítica, 36, 18. https://doi.org/10.1186/s41155-023-00261-3
Martínez-González, J. M., López, R. V., Iglesias, E. B., & Verdejo-García, A. (2016). Self-deception as a mechanism for the maintenance of drug addiction. Psicothema, 28(1), 13-19. https://doi.org/10.7334/psicothema2015.139
Mohammadi, H., Aghajani, A., & Zahtabpour, Z. (2011). Relationship between Addiction, Resiliency and Emotional Components. Quarterly Journal of Omide Rahayi, 5(4), 11-20 (In Pesian). URL: https://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-1347-en.html
Mohammadkhani, SH., Yeganeh, T., & Karimpour, K. (2015). Role of religious orientation and self-control in prediction of drug addiction potential. Journal of Health and Care, 17(3), 248-259 (In Persian). URL: http://hcjournal.arums.ac.ir/article-1-380-en.html
Mohebi, M., Asadzade, H., & Farrokhi, N. (2020). Modeling the structural relationships of internet addiction based on executive functions and problems interpersonal: the mediating role of Alexithymia. Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry, 7(3), 150-165 (In Persian). http://dx.doi.org/10.52547/shenakht.7.3.150
Neale, J., Tompkins, C. N., & Strang, J. (2018). Qualitative exploration of relationships between peers in residential addiction treatment. Health & social care in the community, 26(1), e39-e46. https://doi.org/10.1111/hsc.12472
Nugraha, Y. P., & Khasanah, F. U. (2023). Can Motivational Intervieweing Reduce Video Game Addiction? Viewed From: Regulatory Focus Theory and Interpersonal Competecne. Jurnal Integrasi Sains dan Qur'an (JISQu), 2(1),141-155. URL: https://jisqu.trensains.sch.id/index.php/journal/article/view/56
Nutt, D., King, L. A., Saulsbury, W., & Blakemore, C. (2007). Development of a rational scale to assess the harm of drugs of potential misuse. The Lancet, 369(9566), 1047-1053. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(07)60464-4
Pickard, H. (2016). Denial in addiction. Mind & Language, 31(3), 277-299.  https://doi.org/10.1111/mila.12106
Reuter, P. (2006). What drug policies cost. Estimating government drug policy expenditures. Addiction, 101(3), 315-322. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2005.01336.x
Rincón-Cortés, M. (2023). Sex differences in addiction-relevant behavioral outcomes in rodents following early life stress. Addiction neuroscience, 6, 100067. https://doi.org/10.1016/j.addicn.2023.100067
Rotheram-Borus, M. J., Miller, S., Koopman, C., Haignere, C., & Selfridge, C. (1998). Adolescents Living Safety: AIDS Awareness, Attitudes and Actions. Program Archive on Sexuality, Health, and Adolescence. URL: https://www.socio.com/pdf_uploads/file/25/ALS_Abstract.pdf?1509557820
Schiavon, C. C., Marchetti, E., Gurgel, L. G., Busnello, F. M., & Reppold, C. T. (2017). Optimism and hope in chronic disease: a systematic review. Frontiers in psychology, 7, 2022. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.02022
Sideli, L., Lo Coco, G., Albano, A., Gullo, S., Rollo, D., Aas, M., ... & Musetti, A. (2023). Substance Addictive Behaviors and Their Relationship with Interpersonal Trauma, Emotion Dysregulation, and Psychopathological Symptoms: A Correlation Network Approach. International Journal of Mental Health and Addiction, 1-19. https://doi.org/10.1007/s11469-023-01150-7
Tülübaş, T., Karakose, T., & Papadakis, S. (2023). A holistic investigation of the relationship between digital addiction and academic achievement among students. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education, 13(10), 2006-2034. https://doi.org/10.3390/ejihpe13100143
Wasan, A. D., Michna, E., Edwards, R. R., Katz, J. N., Nedeljkovic, S. S., Dolman, A. J., ... & Jamison, R. N. (2015). Psychiatric comorbidity is associated prospectively with diminished opioid analgesia and increased opioid misuse in patients with chronic low back pain. Anesthesiology, 123(4), 861-872. https://doi.org/10.1097/ALN.0000000000000768
Weed, N. C., Butcher, J. N., McKenna, T., & Ben-Porath, Y. S. (1992). New measures for assessing alcohol and drug abuse with the MMPI-2: The APS and AAS. Journal of personality assessment, 58(2), 389-404. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5802_15
Wray, T. B., Dvorak, R. D., Hsia, J. F., Arens, A. M., & Schweinle, W. E. (2013). Optimism and pessimism as predictors of alcohol use trajectories in adolescence. Journal of Child & Adolescent Substance Abuse, 22(1), 58-68. https://doi.org/10.1080/1067828X.2012.729915
Zadeh Mohammadi, M. A., Ahmadabadi, Z., & Heidari, M. (2011). Construction and assessment of psychometric features of Iranian adolescents risk-taking scale. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 17(3), 218-225 (In Paersian). URL: https://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-1417-en.html
Zargar, Y., Rahimi Pordanjani, T., Mohamadzade Ebrahimi, A., & Noruzi, Z. (2013). A Study of Simple and Multiple Relationships between Morningness and Sleep Quality among Students with Addiction Potential in Shahid Chamran University. Jundishapur Scientific Medical Journal, 12(4), 375-383 (In Persian). URL: https://jsmj.ajums.ac.ir/article_49760.html?lang=en
Zeighami, R., Hosseini, S. M., Mohammadi, N., & Shahsavari, S. (2021). Predicting addiction susceptibility based on big five personality traits. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 15(4), e109103. https://doi.org/10.5812/ijpbs.109103

  • تاریخ دریافت 14 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 17 فروردین 1403
  • تاریخ پذیرش 20 فروردین 1403
  • تاریخ اولین انتشار 20 فروردین 1403