اثربخشی مداخله آموزشی- درمانی مبتنی بر توانمندسازی مغز بر اختلال دیکته نویسی: پژوهش مورد منفرد

هاشم آبادی, فاطمه زهرا; صالحی, منیره

doi:10.22034/rip.2024.446559.1007

اثربخشی مداخله آموزشی- درمانی مبتنی بر توانمندسازی مغز بر اختلال دیکته نویسی: پژوهش مورد منفرد

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان

فاطمه زهرا هاشم آبادی ¹

منیره صالحی ²

¹ دانشجوی کارشناسی آموزش ابتدایی، پردیس شهید هاشمی نژاد، دانشگاه فرهنگیان، مشهد، ایران

² استادیار، گروه علوم تربیتی، پردیس شهید هاشمی نژاد، دانشگاه فرهنگیان، مشهد، ایران

10.22034/rip.2024.446559.1007

چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی مداخله آموزشی- درمانی مبتنی بر توانمندسازی مغز بر اختلال دیکته نویسی بود. شرکت‌کننده این پژوهش، یک دانش آموز پسر پایه سوم یکی از دبستان‌های شهر قوچان بود که پس از مصاحبه با معلم، اجرای آزمون و چک لیست ارزیابی دیکته، به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شد. از آزمون دیداری-حرکتی بندر- گشتالت (BVMGT) و آزمون ترسیم آدمک گودیناف- هریس (GHDAP) برای سنجش هوش استفاده شد. نتایج نشان داد که شرکت کننده از هوش طبیعی برخوردار است. در این پژوهش از روش مورد منفرد و طرح A-B-A استفاده شد. بدین صورت که پس از خط پایه، مداخلات آغاز شد و طی ۱۲ جلسه انفرادی ۴۵ دقیقه ای، مداخله آموزشی- درمانی جهت درمان اختلال دیکته نویسی به شرکت کننده در پژوهش ارائه شد. یک هفته پس از پایان مداخلات دو آزمون دیکته با فاصله سه روز از شرکت کننده در پژوهش گرفته شد. یافته‌ها نشان داد که مداخله آموزشی- درمانی مبتنی بر توانمندسازی مغز بر بهبود اختلال دیکته نویسی موثر است. به نظر می‌رسد با ارائه این مداخله می‌توان اختلال دیکته نویسی دانش آموزان را بهبود داد. استفاده از پروتکل آموزشی- درمانی به معلمان و درمانگران اختلالات یادگیری توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها

اختلال دیکته نویسی

توانمندسازی مغز

پژوهش مورد منفرد

موضوعات

روانشناسی تربیتی

عنوان مقاله English

Effectiveness of Educational-Therapeutic Intervention based on Brain Empowerment on Dysgraphia: A Single-Subject Research

نویسندگان English

Fatemezahra Hashemabadi ¹

Monire Salehi ²

¹ BSc. in Primary Education, Shahid Hashemi Nejad Campus, Farhangian University, Mashhad, Iran

² Assistant Professor in Educational Sciences, Shahid Hashemi Nejad Campus, Farhangian University, Mashhad, Iran

چکیده English

The present study aimed to investigate the impact of an educational-therapeutic intervention based on brain empowerment on dysgraphia. The participant of this study was a third-grade male student from one of Elementary School in Quchan (a city in Iran). He was selected for inclusion in the study through the purposive sampling method, which involved interviewing the teacher, administering a test, and completing a dictation evaluation checklist. The Bender Visual Motor Gestalt Test (BVMGT) and the Goodenough-Harris Draw A Person test (GHDAP) were employed to assess intelligence. The results indicated that the participant exhibited natural intelligence. Utilizing a single-subject A-B-A design, the study commenced with a baseline phase, followed by the introduction of interventions. The participant underwent 12 individual sessions, each lasting 45 minutes, where the educational-therapeutic intervention aimed at ameliorating dysgraphia was administered. Subsequent to the intervention phase, two dictation evaluations were conducted one week apart, with a three-day gap between them. The results demonstrated that an educational-therapeutic intervention based on brain empowerment is an effective approach for improving dysgraphia. The results suggest that such interventions could be advantageous for students with dysgraphia and advocate for their adoption by educators and therapists specializing in learning disorders.

کلیدواژه‌ها English

brain empowerment

dictation disorder

dysgraphia

single-subject research

ابریشمی زاده، بی بی نعیمه. (۱۳۹۶). اثربخشی آموزش فلش کارت بر بهبود اختلال یادگیری نوشتاری در زمینه املاء. فناوری آموزش و یادگیری، 4(13)، 55-74. https://doi.org/10.22054/jti.2020.50368.1307

باقری، فتانه.، و موسی پور، نعمت الله. (۱۳۹۲). توان آزمـون بنـدر- گـشتالت در پـیش بینی مشکلات دیکته نویسی کودکان پیش دبستانی. پژوهش‌های آموزش و یادگیری، 20(3)، ۱۳۳-۱۴۶. URL: https://tlr.shahed.ac.ir/article_2352.html

بهاری قرهگوز، علی.، و هاشمی، تورج. (1392). بررسی میزان شیوع مشکلات ویژه ی یادگیری در دانش آموزان مقطع ابتدایی استان آذربایجان شرقی. ناتوانی های یادگیری، 3(1)، 28-43. https://doi.org/jld-3-1-92-7-2

بهرامی، هادی.، کیامنش، علیرضا.، و کشاورزیان، مهتاب. (1393). بررسی روایی و پایایی چارت رشد ترسیم آزمون بینایی- حرکتی بندر- گشتالت در کودکان 6 تا 8.5 ساله کرج. تحقیقات روانشناختی، 6(21)، 1-15. URL: https://sanad.iau.ir/Journal/qpr/Article/1070118

بیگدلی، ایمان الله.، نجفی، محمود.، و عبدل حسین زاده، عباس. (۱۳۹۲). اثربخشی کاربرد یادیارها در آموزش املا به کودکان دارای اختلال یادگیری املا. ناتوانی‌های یادگیری، 3(2)، 6-20. https://doi.org/d_jld_3_2_92_12_25

تبریزی، نرگس.، تبریزی، علیرضا.، و تبریزی، مصطفی (1403). درمان اختلالات دیکته نویسی. تهران: فراروان. URL: https://www.fararavan.com/product/detail/id/306/

جلیل آبکنار، سیده سمیه.، و عاشوری، محمد. (۱۳۹۲). نکته‌های کاربردی برای آموزش دانش آموزان با اختلال یادگیری (اختلال در خواندن، نوشتن و دیکته). تعلیم و تربیت استثنایی، 13(3)، 40-31. URL: http://exceptionaleducation.ir/article-1-49-fa.html

جهانشاهلو، گلستان.، ربیعی نژاد، محمد رضا.، و اسدی، مسعود. (1401). تأثیر درمان نوروفیدبک بر بهبود اختلال دیکته‌نویسی دانش‌آموزان پسر پایه سوم ابتدایی. مطالعات ناتوانی، 172، 161. URL: https://jdisabilstud.org/article-1-864-fa.html

رجبی، غلامرضا.، نجاریان، بهمن.، و عطاری، یوسفعلی. (1378). هنجاریابی آزمون نقاشی مقیاس زان آدمک گودیناف - هریس بر روی کودکان 6 تا 11 ساله بوشهر. مجله علوم تربیتی و روانشناسی، 6(2-1)، 71-92. https://doi.org/10.22055/edus.1999.16098

زارعی، حیدرعلی.، و روان، زهرا. (1398). تأثیر آموزش دقت بر توانایی دیکته نویسی دانش آموزان دختر پایه اول ابتدایی. آموزش پژوهی، 5(19)، 33-50. URL: https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25884182.1398.5.19.2.0

سعدالهی، علی.، سلمانی، معصومه.، افتخاری، زهرا.، بختیاری، جلال.، کسبی، فاطمه.، محمدی، امید.، مداح، مرضیه.، رضایی، حسین.، و قربانی، راهب. (1389). خطاهای دیکته نویسی دانش آموزان مدارس ابتدایی در جمعیت های ایرانی. کومش، 12(1)، 53-58. URL: https://brieflands.com/articles/koomesh-152435.pdf

طیبی، راضیه.، حسن آبادی، حمیدرضا.، و کدیور، پروین. (1398). کارآمدی آموزش چند مولفه ای دیکته نویسی در اختلال یادگیری اختصاصی دیکته: طرح آزمایشی تک آزمودنی. روانشناسی تحولی (روانشناسان ایرانی)، 16(62 )، 175-200.URL: https://sanad.iau.ir/Journal/jip/Article/1054672

غفاری، خلیل.، یاسبلاغی، بهمن.، و عبدالوند، خورشید. (1399). اثربخشی آموزش بازی با کلمات بر مشکلات املایی دانش‌آموزان پایۀ اول ابتدایی. رویکردهای نوین آموزشی، 15(2)، 23-42. https://doi.org/10.22108/nea.2021.124489.1511

لطف آبادی، حسین. (1392). آزمون‌های روانی-شناختی کودکان برای مشاوره کودک. مشهد: شرکت به نشر.URL: https://roshdpress.ir/product

Abrishami Zade, BN. (2017). The Effectiveness of Flashcard Training on Improving Writing Learning Disorder in Spelling in Yazd City Primary School Students. Educational Technologies in Learning, 4(13), 55-74 (In Persian). https://doi.org/10.22054/jti.2020.50368.1307

American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5 (Vol. 5, No. 5). Washington, DC: American psychiatric association. https://pesquisa.bvsalud.org/portal/resource/pt/psa-52826

Bagheri, F., MousaPour, N. (2014). [tavan Bender-Gestalt test dar pishbini mosheklat diktehnevisi koodkan pishdabastani]. Teaching and Learning Research, 10(2), 133-146 (In Persian). URL: https://tlr.shahed.ac.ir/article_2352.html?lang=en

Bahari Gharagoz, A., & Hashemi, T. (2013). The evaluation of specific learning difficulties prevalence in the East Azerbaijan province primary school students. Journal of Learning Disabilities, 3(1), 28-43. https://doi.org/jld-3-1-92-7-2

Bahramim H., Kiamanesh, A., & Keshavarzian, M. (2014). Validity and Reliability Assessment of the Bender-Gestalt Test Growth Chart in Children Aged 6 to 8.5 Years in Karaj. Journal of Psychological Research, 6(21), 1-15 (In Persian). URL: https://sanad.iau.ir/en/Journal/qpr/Article/1070118

Bakhshayesh, K. D., Ahmadi, M. S., & Jafari Roshan, M. (2014). Improving Third Grade Primary School Dictation Disorder. International Journal of Fundamental Psychology and Social Sciences, 4(2), 23-30. http://dx.doi.org/10.14331/ijfpss.2014.330042

Berninger, V. W., & Wolf, B. J. (2009). Teaching students with dyslexia and dysgraphia: Lessons from teaching and science. Paul H. Brookes Publishing Co. https://psycnet.apa.org/record/2009-08969-000

Bigdeli, E., Najafy, M., & Abdol hosseinzadeh, A. (2014). Effectiveness of the application of mnemonics in dictation instruction for children with dictation learning disorders. Journal of Learning Disabilities, 3(2), 6-20 (In Persain). https://doi.org/d_jld_3_2_92_12_25_

Christian, R. W. (2010). Visual perception in school-aged children: a psychometric study of the correlation between computer-based and paper-based scores on the Motor-Free Visual Perception Test (Master's thesis, East Carolina University). URL: http://hdl.handle.net/10342/3154

Costa, L. J. C., Edwards, C. N., & Hooper, S. R. (2016). Writing disabilities and reading disabilities in elementary school students: Rates of co-occurrence and cognitive burden. Learning Disability Quarterly, 39(1), 17-30. https://doi.org/10.1177/0731948714565461

Fletcher, J. M., Lyon, G. R., Fuchs, L. S., & Barnes, M. A. (2018). Learning disabilities: From identification to intervention. Guilford Publications. URL: https://psycnet.apa.org/record/2018-35340-000

Ghaffari, K. , Yasbolaghi, B., & Abdolvand, K. (2020). The Effect of Word Game Teaching on Dictation Problems of First Grade Primary School Students in Azna. New Educational Approaches, 15(2), 23-42 (In Pesian). https://doi.org/10.22108/nea.2021.124489.1511

Harris, D. B. (1963). Children's drawings as measures of intellectual maturity: A revision and extension of the Goodenough Draw-a-Man Test. New York: Harcourt, Brace & World. URL: https://cir.nii.ac.jp/crid/1130282271231520640

Hassanabadi, H., Tayyebi, R., & Kadivar, P. (2019). The Efficacy of Multi-Component Instruction on Children with Special Learning Disorder in Spelling: A Single-Case Experimental Design Study. Journal of Developmental Psychology Iranian Psychologists, 16(62), 175-200 (In Persian). URL: https://sanad.iau.ir/en/Journal/jip/Article/1054672

Jahanshahlo, G., Rabiei Nezhad, MR., & Asadi, M. (2022). The Effect of Neurofeedback Treatment on Improving Dictation Disorder in Third Grade Elementary School Male Students. Journal of Disability Studies, 12, 161 (In Persain). URL: https://jdisabilstud.org/article-1-864-en.html

Jalil Abkenar, SS., & Ashori, M. (2013). Functional Points for Teaching Students Having Learning Disorder (Reading, Writing and Spelling Disorders). Journal of Exceptional Education, 3(116), 31-40 (In Persian). URL: http://exceptionaleducation.ir/article-1-49-en.html

Koppitz, E. (1973). Bender-Gestalt test performance and school achievement: A 9-year study. Psychology in the Schools, 10(3), 280–284. https://psycnet.apa.org/doi/10.1002/1520-6807(197307)

Lotfabadi, H. (2013). Children's psycho -cognitive tests (Cat bender) for child counselling. Mashhad, BehNashr publication (In Persian). URL: https://www.gisoom.com/book

Lyon, G. R. (1996). Learning disabilities. The future of children, 54-76. https://doi.org/10.2307/1602494

Mehrabi M,, & Faramarzi, S. (2016). Effectiveness of writing education by the multimedia instruction on performance of students with dictation learning disorder. International Journal of Educational and Psychological Researches, 2, 94-98. http://dx.doi.org/10.4103/2395-2296.178864

Ormrod, J. E. (2021). Human Learning, 8th edition. Pearson Higher Ed. URL: https://www.pearson.com/

Özal, Z., Ambrosini, F., Biolcati, R., Trombini, E., Mavroveli, S., & Mancini, G. (2024). Exploring emotional intelligence in children using the trait emotional intelligence questionnaire: a systematic review. BMC psychology, 12(1), 1-13. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02094-w

Rajabi, G., Najarian, B., & Attari, YA. (1999). Standardization of the Goodenough - Harris Draw- a Woman Test on 6-11 Years Old Children in Bushehr, Iran. Journal of Educational Sciences, 6(1), 71-92 (In Persian). https://doi.org/10.22055/edus.1999.16098

Sadollahi, A., Salmani, M., Eftekhari, Z., Bakhtiari, J., Kasbi, F, et al. (2010). Dictation errors among students of primary schools in Iranian populations. Koomesh, 12(1), e152435 (In Persian). URL: https://brieflands.com/articles/koomesh-152435.pdf

Tabrizi, N., Tabrizi, AR., & Tabrizi, M. (2024). Treatment of dictation disorders. Tehran, Fararavan publication (In Persian). URL: https://www.fararavan.com/product/detail/id/306/

Tarigan, M., & Fadillah, F. (2022). Inter-rater and intra-rater reliability test with Goodenough-Harris Drawing Test. The Open Psychology Journal, 15, e187435012207130. https://psycnet.apa.org/doi/10.2174/18743501-v15-e2207130

Wong, B. Y. L. (Ed.). (2004). Learning about learning disabilities (3rd ed.). Elsevier Academic Press. https://psycnet.apa.org/record/2004-21912-000

Zarei, HA., & Ravan, Z. (2019). The Effect of Accuracy Training on the Ability of Dictation of Primary School Girls. Quarterly Journal of Education Studies, 5(19), 33-50. URl: https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25884182.1398.5.19.2.0