اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر نشانه‌های روان‌تنی و اضطراب سلامت در زنان مبتلا به بیماری‌های جسمانی

شاکری نسب, محسن; شیرزاده, نادیا; یوسفی, سکینه; پارسانژاد, مصطفی; واحدی, علی; قنبری, نوشین

doi:10.22034/rip.2025.529244.1107

اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر نشانه‌های روان‌تنی و اضطراب سلامت در زنان مبتلا به بیماری‌های جسمانی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان

محسن شاکری نسب ¹

نادیا شیرزاده ²

سکینه یوسفی ³

مصطفی پارسانژاد ⁴

علی واحدی ⁵

نوشین قنبری ⁶

¹ دکتری تخصصی روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

² دانشجوی دکتری گروه روان‌شناسی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

³ کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

⁴ کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

⁵ کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، واحد بندرگز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

⁶ کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران

10.22034/rip.2025.529244.1107

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر نشانه‌های روان‌تنی و اضطراب سلامت در زنان مبتلا به بیماری‌های جسمانی انجام شد. این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه کنترل بود و جامعه آماری آن را زنان دارای علائم روان‌تنی با شکایات جسمانی (قلبی - عروقی و گوارشی) مراجعه‌کننده به مراکز درمانی دولتی شهر مشهد در سال 1403 تشکیل می‌داد. نمونه موردمطالعه 30 بیمار بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی ساده در دو گروه آزمایش و کنترل (هرکدام 15 نفر) گمارده شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس شکایات روان تنی (PCS) و سیاهه اضطراب سلامت(HAI-18) بود. گروه آزمایش در 8 جلسۀ 90 دقیقه‌ای به صورت هفتگی، تحت مداخلۀ مبتنی بر پذیرش و تعهد قرار گرفت. تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که بین دو گروه آزمایش و کنترل در نشانه‌های روان‌تنی و اضطراب سلامت تفاوت معناداری وجود دارد(0.05>P) و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش نشانه‌های روان‌تنی(0.80=Eta²) و اضطراب سلامت (0.37=Eta²) مؤثر است. درمجموع با توجه به اثربخشی مثبت درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش علائم روان‌تنی و اضطراب سلامت زنان مبتلا به بیماری‌های جسمی، استفاده از این رویکرد به روان‌شناسان و روان‌درمانگران حوزه سلامت پیشنهاد شود.

کلیدواژه‌ها

اضطراب

درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد

علائم روان‌تنی

موضوعات

روانشناسی سلامت

عنوان مقاله English

The Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy on Psychosomatic Symptoms and Health Anxiety in Women with Physical Illnesses

نویسندگان English

Mohsen Shakerinasab ¹

Nadia Shirzadeh ²

Sakineh Yousefi ³

Mostafa Parsanejad ⁴

Ali Vahedi ⁵

Noushin Ghanbari ⁶

¹ PhD. in Psychology, Department of Psychology, Bojnourd Branch, Islamic Azad University, Bojnourd , Iran

² PhD. Student in Psychology, Sari Branch, Islamic Azad University, Sari, Iran

³ MSc. in General Psychology, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran

⁴ MSc. in General Psychology, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran

⁵ MSc. in General Psychology, BandarGaz Branch, Islamic Azad University, BandarGaz , Iran

⁶ MSc. in Family Counseling, Bojnord University of Bojnord , Iran

چکیده English

The present study aimed to determine the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on psychosomatic symptoms and health anxiety in women with physical illnesses. This quasi-experimental research followed a pretest-posttest design with a control group. The statistical population consisted of women with psychosomatic symptoms and physical complaints (cardiovascular and gastrointestinal) who visited public healthcare centers in Mashhad in 2023. The study sample included 30 patients selected through purposive sampling and randomly assigned to experimental and control groups (15 participants each). The research instruments were the Psychosomatic Complaints Scale (PCS) and the Health Anxiety Inventory (HAI-18). The experimental group underwent an 8-session ACT intervention (90 minutes per session, held weekly). Multivariate analysis of covariance (MANCOVA) revealed a significant difference between the experimental and control groups in psychosomatic symptoms and health anxiety (P < 0.05). Acceptance and Commitment Therapy was effective in reducing psychosomatic symptoms (η² = 0.80) and health anxiety (η² = 0.37). Overall, given the positive effects of ACT in alleviating psychosomatic symptoms and health anxiety in women with physical illnesses, this approach is recommended for psychologists and psychotherapists in the healthcare field.

کلیدواژه‌ها English

acceptance and commitment therapy (ACT)

anxiety

psychosomatic symptoms