نوآوری های اخیر در روان‌شناسی

نوآوری های اخیر در روان‌شناسی

مدل ساختاری اختلالات خواب بر اساس نگرش به تصویر بدنی با نقش میانجی‌ اعتیاد به اینترنت در دانشجویان علوم پزشکی

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسندگان
زهرا کلایی 1
راضیه همتی 1
سرور نزادی نیاسر 2
محمود نعمت الهی 3
1 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، واحد علوم پزشکی قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
3 کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
10.22034/rip.2025.500956.1084
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل ساختاری اختلالات خواب بر اساس نگرش به تصویر بدنی با نقش میانجی اعتیاد به اینترنت در دانشجویان علوم پزشکی بود. روش پژوهش از نوع همبستگی و مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را دانشجویان واحد علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی قم در نیم‌سال اول سال تحصیلی 1403-1402 تشکیل می‌دادند. تعداد 200 نفر از این دانشجویان با روش نمونه گیری در­ دسترس انتخاب شدند و پرسشنامه‌ اختلال خواب (SDQ)، پرسشنامه روابط چند بعدی خود-بدن (MBSRQ) و آزمون اعتیاد به اینترنت (IAT) را تکمیل کردند. نتایج نشان داد که بین نگرش به تصویر بدنی و اعتیاد به اینترنت با اختلالات خواب رابطه معنی­داری وجود دارد (0.01>P). نگرش به تصویر بدنی و اعتیاد به اینترنت 43 درصد از واریانس اختلالات خواب را تبیین می‌کردند. نگرش به تصویر بدنی و اعتیاد به اینترنت بر اختلالات خواب اثر مستقیم داشتند (0.01>P). نقش میانجی­گر اعتیاد به اینترنت در رابطه نگرش به تصویر بدنی و اختلالات خواب تأیید شد (0.01>P). می‌توان نتیجه گرفت نگرش به تصویر بدنی و اعتیاد به اینترنت عوامل مهمی در ایجاد اختلالات خواب در دانشجویان علوم پزشکی هستند.
کلیدواژه‌ها
اختلالات خواب
اعتیاد به اینترنت
تصویر بدنی
موضوعات

عنوان مقاله English

The Structural Model of Sleep Disorders Based on Attitude towards Body Image with the Mediating Role of Internet Addiction Among Medical Sciences Students

نویسندگان English

Zahra Kalaei 1
Razieh Hemmati 1
Sorour Nezadi Niyasar 2
Mahmoud Nematollahi 3
1 MSc. Student in in Clinical Psychology, Qom Medical Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
2 MSc. Student in Educational Psychology, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
3 MSc. Student in General Psychology, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
چکیده English

The present study aimed to investigate the structural model of sleep disorders based on attitude towards body image, with the mediating role of internet addiction among medical science students. The research method was correlational, utilizing structural equation modeling. The statistical population consisted of students from the Islamic Azad University, Qom medical branch, during the first semester of the academic year 2023-2024. A sample of 200 students was selected using convenience sampling, and they completed the Sleep Disorder Questionnaire (SDQ), the Multidimensional Body-Self Relations Questionnaire (MBSRQ), and the Internet Addiction Test (IAT). The results indicated a significant relationship between attitude towards body image and internet addiction with sleep disorders (P < 0.01). Attitude towards body image and internet addiction explained 43% of the variance in sleep disorders. Attitude towards body image and internet addiction had a direct effect on sleep disorders (P < 0.01). The mediating role of internet addiction in the relationship between attitude towards body image and sleep disorders was confirmed (P < 0.01). It can be concluded that attitude towards body image and internet addiction are significant factors contributing to sleep disorders among medical science students.

کلیدواژه‌ها English

body image
internet addiction
sleep disorders
ارغوان، محمدرضا.، امینی، علیرضا.، و علیمحمدلو، مسلم. (1401). مدل‌سازی عوامل مؤثر بر تعارض کارـ خانواده و شاخص‌های آن با استفاده از رویکرد مدل‌سازی ساختاری ـ تفسیری جامع فازی. مدیریت دولتی، 14(3)، 478-424. https://doi.org/10.22059/jipa.2022.342270.3150
بزرگ خو، زهره.، صفری، علیرضا.، مرتضی بیگی، زهره.، و اصغرنژاد فرید، علی اصغر. (1401). مقایسه خودکارآمدی، کیفیت زندگی و کیفیت خواب دانشجویان پزشکی با اعتیاد و بدون اعتیاد اینترنتی. پایش، 21(2)، 197-205.  http://dx.doi.org/10.52547/payesh.21.2.197
خزاعی، سمانه.، علی پور، سارا.، و دادی، زهرا. (1402). اعتیاد به اینترنت، خودکارآمدی تحصیلی و درگیری تحصیلی در همه گیری کووید-19. نوآوری های اخیر در روانشناسی، 1(1)، 76-89. https://doi.org/10.22034/rip.2024.191408
رضوانیان، لیلا.، و رحیم‌زاده، سوسن. (1403). نقش اعتیاد به اینترنت در سلامت روانی و تصویر بدنی. روانشناسی بالینی و شخصیت، 22(1)، 137-150. https://doi.org/10.22070/cpap.2023.16369.1243
سلطانی، نرگس.، صفاجو، فرزانه.، آموزشی، زهرا.، و ضامنی، الهام. (۱۳۹۶). بررسی ارتباط تصویر بدنی با سلامت روان دانشجویان بیرجند در سال تحصیلی ۱۳۹۵: یک گزارش کوتاه. دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، ۱۶(۵)، ۴۷۹-۴۸۶. URL: https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17353165.1396.16.5.3.3
شاکری‌نیا، ایرج. (1394). رابطه وضعیت خواب و استفاده از اینترنت در دانشجویان. مجله علوم پزشکی گیلان، 24(95)، 15-7. URL: http://journal.gums.ac.ir/article-1-1035-fa.html
شمشادی، هاشم.، شمس، امیر.، صحاف، رباب.، شمسی پور دهکردی، پروانه.، زارعیان، حسین.، و مسلم، علیرضا. (1399). ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی پرسش‌نامه چندبعدی نگرش فرد در مورد بدن خود (MBSRQ) در سالمندان ایرانی. سالمند: مجله سالمندی ایران، ۱۵(۳)، ۲۹۸-۳۱۱. http://dx.doi.org/10.32598/sija.15.3.61.13
شیرافکن، امیر حسین.، نصراللهی، اکبر.، حسن زاده، رمضان. (1399). رابطه اعتیاد به فضای مجازی با قلدری سایبری و بی موبایل هراسی در دانشجویان. فن آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 10(39)، 105-124. URL: https://journals.iau.ir/article_671349.html
عینی، ساناز.، کیوانلو، صفورا.، طهماسبی زاده، شقایق.، عبادی، متینه.، طاهری، حسن. (1401). بررسی کیفیت خواب، کارکرد اجتماعی و توانمندی شناختی در دانشجویان با و بدون اختلال اعتیاد به اینترنت. نوید نو، 25(81)، 1-13. https://doi.org/10.22038/nnj.2022.58398.1295 
کشاورز، ندا.، یوسفی، زهرا.، و زنگوله چی ، زهرا. (1396). بررسی ترس از تصویر بدن، نشانه‌های اضطراب اجتماعی و اعتیاد به اینترنتی در دانشجویان دختر. کنگره انجمن روانشناسی ایران، 6، 1431-1427. URL: https://sid.ir/paper/896882/fa
کوهنورد، بهرام.، اسدیار، مرجان.، هنربخش، مرضیه.، زارع، محمدرضا.، شاه محمدی، زهرا. (۱۴۰۰). بررسی اعتیاد به اینترنت و ارتباط آن با کیفیت خواب و افسردگی در میان دانشجویان خوابگاهی دانشکده بهداشت لارستان. بهداشت کار و ارتقاء سلامت، ۵(۲)، ۱۰۶-۱۱۷. http://dx.doi.org/10.18502/ohhp.v5i2.7008
محمدی، ابراهیم.، خوش اخلاق، حسن.، جلالی، الهه. (1401). بررسی کیفی مشکلات روانشناختی - فرهنگی و اجتماعی اعتیاد به شبکه های مجازی و اینترنت بر روی روابط زناشویی زوجین. فرهنگ مشاوره و روان درمانی، 13(50)، 303-275. https://doi.org/10.22054/qccpc.2022.64283.2815
محمدی، محمدعلی.، دادخواه، بهروز.، مظفری، ناصر.، و مولایی، بهنام. (1388). شیوع انواع اختلالات خواب در دانشجویان دانشگاه‌های شهراردبیل. مجله سلامت و مراقبت، 11(4)، 10-1. URL: http://hcjournal.arums.ac.ir/article-1-71-fa.html
موسوی اصل، سیداسماعیل.، علیزاده چهاربرج، طاهره.، و شیخ، محمدرضا (1394). فراوانی اختلال خواب در میان دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی یاسوج. توسعه پرستاری در سلامت، 6(1و2)، 62-55.  URL: http://ndhj.lums.ac.ir/article-1-63-fa.html
یوسفی، محمدحسن.، ویسکرمی، حسنعلی.، و محمدعلی، سپهوندی.(1403). بررسی همبسته­های آسیب­شناختی روانی اعتیاد به اینترنت در دانشجویان افغانستان مشغول به تحصیل در دانشگاه­های ایران. علوم روانشناختی، 23 (139)، ۶1-83.  http://dx.doi.org/10.52547/JPS.23.139.1587
 
 
Akbar, M., Nasir, F., Aslam, M., & Qasim, I. (2022). Effect of Family Pressure, Peer Pressure, and Media Pressure on Body Image Dissatisfaction among Women. Journal of Business and Social Review in Emerging Economies, 8(2), 325-330. https://doi.org/10.26710/jbsee.v8i2.2249
Alavi, S. S., Maracy, M. R., Jannatifard, F., & Eslami, M. (2011). The effect of psychiatric symptoms on the internet addiction disorder in Isfahan's University students. Journal of research in medical sciences: the official journal of Isfahan University of Medical Sciences, 16(6), 793. URL: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3214398/
Błachnio, A., Przepiórka, A., Gorbaniuk, O., Benvenuti, M., Ciobanu, A. M., Senol-Durak, E., ... & BenEzra, M. (2019). Cultural correlates of internet addiction. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 22(4), 258-263. https://doi.org/10.1089/cyber.2018.0667
Boniel-Nissim, M., Bersia, M., Canale, N., Lahti, H., Ojala, K., Ercan, O., ... & Dalmasso, P. (2024). Different Categories of Social Media Use and Their Association with Body Image Among Adolescents in 42 Countries. International Journal of Public Health, 69, 1606944. https://doi.org/10.3389/ijph.2024.1606944
‌‌Bozorgkhoo, Z., Safari, A., Mortezabeigi, Z., & AsGharnejad Farid, A. (2022). Comparing self-efficacy, quality of life and sleep quality among medical students with and without internet addiction. Payesh, 21(2),197-205 (In Persian). http://dx.doi.org/10.52547/payesh.21.2.197  
Brown, T. A., Cash, T. F., & Mikulka, P. J. (1990). Attitudinal body-image assessment: Factor analysis of the Body-Self Relations Questionnaire. Journal of Personality Assessment, 55(1-2), 135-144. https://doi.org/10.1080/00223891.1990.9674053
Cash, T. F. (2004). Body image: Past, present, and future. Body image, 1(1), 1-5. https://doi.org/10.1016/S1740-1445(03)00011-1
Cash, T. F. (2012). Cognitive-behavioral perspectives on body image. Encyclopedia of Body Image and Human Appearance, 1, 334-342.  Elsevier Academic Press. URL: https://psycnet.apa.org/record/2012-14627-050
Chen, Y., Li, S., Tian, Y., Li, D., & Yin, H. (2024). Problematic social media use may be ruining our sleep: A meta-analysis on the relationship between problematic social media use and sleep quality. International Journal of Mental Health and Addiction, 1-36. https://doi.org/10.1007/s11469-024-01407-9
Demaria, F., Pontillo, M., Di Vincenzo, C., Bellantoni, D., Pretelli, I., & Vicari, S. (2024). Body, image, and digital technology in adolescence and contemporary youth culture. Frontiers in Psychology, 15, 1445098. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1445098
Eyni, S., Keyvanlo, S., Tahmasebizadeh, S., Ebadi, M., & Taheri, H. (2022). Evaluation of sleep quality, social dysfunction disorder and cognitive empowerment in students with and without internet addiction disorder. Navid No, 25(81), 1-13 (In Persian (. https://doi.org/10.22038/nnj.2022.58398.1295
Fioravanti, G., Bocci Benucci, S., Ceragioli, G., & Casale, S. (2022). How the exposure to beauty ideals on social networking sites influences body image: A systematic review of experimental studies. Adolescent Research Review, 7(3), 419-458. https://doi.org/10.1007/s40894-022-00179-4
Gerlach, F., Ehring, T., Werner, G. G., & Takano, K. (2020). Insomnia‐ related interpretational bias is associated with pre‐sleep worry. Journal of Sleep Research, 29(1), e12938. https://doi.org/10.1111/jsr.12938 
Ha, Y. M., & Hwang, W. J. (2014). Gender differences in internet addiction associated with psychological health indicators among adolescents using a national web-based survey. International Journal of Mental Health and Addiction, 12, 660-669. https://doi.org/10.1007/s11469-014-9500-7
Han, M., Tan, X. Y., Lee, R., Lee, J. K., & Mahendran, R. (2021). Impact of Social Media on Health-Related Outcomes Among Older Adults in Singapore: Qualitative Study. JMIR Aging, 4(1), e23826. https://doi.org/10.2196/23826 
Huguenin, F. M., Almeida, V. A. R. D., Rodrigues, M. V. F., Ferreira, M. E. C., & Morgado, F. F. D. R. (2024). Body image of university students: a systematic review of the characteristics of interventions. Psicologia: Reflexão e Crítica, 37, 22. https://doi.org/10.1186/s41155-024-00307-0
Irvine, K. R. McCarty, K. McKenzie, K. J. Pollet, T. V. Cornelissen, K. K. Toveé, M. J. & Cornelissen, P. L. (2019). Distorted body image influences body schema in individuals with negative bodily attitudes. Neuropsychologia, 122, 38-50. https://doi.org/10.1016/j.neuropsychologia.2018.11.015
Johansson, M., Jansson-Frojmark, M., Norell-Clarke, A., & Streven, J. (2021). Changes in insomnia as a risk factor for the incidence and persistence of anxiety and depression: a longitudinal community study. Sleep Science Practice, 5, 5. https://doi.org/10.1186/s41606-020-00053-z
Karki, K., Singh, D. R., Maharjan, D., K. C, S, Shrestha, S., & Thapa, D. K. (2021) Internet addiction and sleep quality among adolescents in a peri -urban setting in Nepal: A cross -sectional school -based survey. PLOS ONE, 16(2), e0246940. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0246940
Karsan, S., Kuhn, T., Ogrodnik, M., Middleton, L. E., & Heisz, J. J. (2024). Exploring the interactive effect of dysfunctional sleep beliefs and mental health on sleep in university students. Frontiers in Sleep, 3, 1340729. https://doi.org/10.3389/frsle.2024.1340729
Keshavarz, N., Yousefi, Z., & Zangulehchi, Z. (2017). Study of body image fear, social anxiety symptoms and internet addiction in female students. Iranian Psychological Association Congress, 6, 1431-1427 (In Persian). URL: https://sid.ir/paper/896882/fa
Khazaei, S., Alipour, S., & Dadi, Z. (2024). Students' Internet Addiction, Academic Self-efficacy and Academic Engagement in the COVID-19 Pandemic. Recent Innovations in Psychology, 1(1), 76-89 (In Persian). https://doi.org/10.22034/rip.2024.191408
Khine, M. S. (2013). Application of structural equation modeling in educational research and practice. BRILL. URL: https://brill.com/display/title/36651
Kim, J., Hong, H., Lee, J., & Hyun, M.-H. (2017). Effects of time perspective and self-control on procrastination and Internet addiction. Journal of Behavioral Addictions, 6(2), 229-236. https://doi.org/10.1556/2006.6.2017.017  
Kouhnavard, B., Asdiar, M., Honarbakhsh, M., Zare, M. R., Shahmohammadi, Z. (2021). Investigation of Internet Addiction and Its Relationship with Sleep Quality and Depression among Dormitory Students of Larestan School of Health. Occupational Hygiene and Health Promotion, 5(2), 106-117 (In Persian). http://dx.doi.org/10.18502/ohhp.v5i2.7008 
La, Y. K., Choi, Y. H., Chu, M. K., Nam, J. M., Choi, Y. C., & Kim, W. J. (2020). Gender differences influence over insomnia in Korean population: A cross-sectional study. PloS one, 15(1), e0227190. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0227190
Lacroix, E. Atkinson, M. J. Garbett, K. M. & Diedrichs, P. C. (2022). One size does not fit all: Trajectories of body image development and their predictors in early adolescence. Development and Psychopathology, 34(1), 285-294. https://doi.org/10.1017/S0954579420000917
Lin, Y. J., Hsiao, R. C., Liu, T. L., & Yen, C. F. (2020). Bidirectional relationships of psychiatric symptoms with internet addiction in college students: A prospective study. Journal of the Formosan Medical Association, 119(6), 1093-1100. https://doi.org/10.1016/j.jfma.2019.10.006
Mohammadi, E., Khosh Akhlagh, H., & Jalali, E. (2022). Qualitative study of psychological-cultural and social problems of addiction to virtual networks and the Internet on the marital relations of couples in Isfahan. Counseling Culture and Psycotherapy, 13(50), 275-303 (In Persian). https://doi.org/10.22054/qccpc.2022.64283.2815
Mohhammadi, M. A., Dadkhah, B., Mozafari, N., Molaei, B. (2009). The prevalence of sleep disorders in Ardebil city university students. Journal of Health and Care, 11(4), 1-10 (In Persian). URL: http://hcjournal.arums.ac.ir/article-1-71-fa.html
Mousavi Asl, S.I., Alizadeh Chahar Borj, T., Sheikh, M.R. (2015). Prevalence of Sleep disorders among medical students of Yasuj. Nursing Development in Health, 6. (1 and 2), 55-62 (In Persian). URL: http://ndhj.lums.ac.ir/article-1-63-en.html
Ramar, K., Malhotra, R. K., Carden, K. A., Martin, J. L., Abbasi-Feinberg, F., Aurora, R. N., Kapur, V. K., Olson, E. J., Rosen, C. L., Rowley, J. A., Shelgikar, A. V., & Trotti, L. M. (2021). Sleep is essential to health: An American Academy of Sleep Medicine position statement. Journal of Clinical Sleep Medicine, 17(10), 2115–2119. https://doi.org/10.5664/jcsm.9476
Rezvaniyan, L., & Rahimzadeh, S. (2024). The Role of Internet Addiction in Mental Health and Body Image. Clinical Psychology and Personality, 22(1), 137-150 (In Persian). https://doi.org/10.22070/cpap.2023.16369.1243
Shakerinia, I. (2015). The Relationship Between Sleep Status and Internet Use Among College Students. Journal of Guilan University of Medical Sciences, 24(95), 7-15 (In Persian). URL: https://journal.gums.ac.ir/article-1-1035-en.html
Sharma, S. (2021). Internet Addiction In Children And Its Effect On Mental Health. Ilkogretim Online - Elementary Education Online, 20(1), 6286-6292. https://www.bibliomed.org/mnsfulltext/218/218-1654923415.pdf?1737319111
Shemshadi, H., Shams, A., Sahaf, R., Shamsipour Dehkordi, P., Zareian, H., & Moslem, A.R. (2020). Psychometric Properties of Persian Version of the Multidimensional Body-Self Relations Questionnaire. (MBSRQ) Among Iranian Elderly. Salmand: Iranian Journal of Ageing, 15(3), 298-311 (In Persian). http://dx.doi.org/10.32598/sija.15.3.61.13
Shi, M., & Du, T. J. (2019). Associations of personality traits with internet addiction in Chinese medical students: The mediating role of attention-deficit/hyperactivity disorder symptoms. BMC Psychiatry, 19(1), 1-8. https://doi.org/10.1186%2Fs12888-019-2173-9
Shirafkan, A.H., Nasralahi, A., & Hassanzadeh, R. (2019). The relationship between cyberspace addiction and cyberbullying and mobile phobia in students. Information and Communication Technology Quarterly in Educational Sciences, 10(3), 105-124 (In Persian). URL: https://journals.iau.ir/article_671349.html
Smith, O. E., Mills, J. S., & Samson, L. (2024). Out of the loop: Taking a one-week break from social media leads to better self-esteem and body image among young women. Body image, 49, 101715. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2024.101715
Soltani, N., Safajou, F., Amouzeshi, Z., & Zameni, E. (2017). The relationship between body image and mental health of students in Birjand in 2016 academic year: a short report. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences, 16(5), 479- 486 (In Persian). URL: https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17353165.1396.16.5.3.3
Yang, C. K., Choe, B. M., Baity, M., Lee, J. H., & Cho, J. S. (2005). SCL-90-R and 16PF profiles of senior high school students with excessive internet use. The Canadian Journal of Psychiatry, 50(7), 407-414. https://doi.org/10.1177/070674370505000704
Young, K.S. (1998). Caught in the net: How to recognize the sings of internet addiction and a winning strategy for recovery. 1 st ed. New York: John Wiley and sons, 181-231. URL: https://h7.cl/1m2Kn
Yusufi, M. H., Veiskarami, H. A., & Sepahvandi, M. A. (2024). Investigating the psychological correlations of Internet addiction in Afghan students studying in Iranian universities. Journal of Psychological Science, 23(139), 43-61 (In Persian). http://dx.doi.org/10.52547/JPS.23.139.1587
Zhu, Y., Chen, H., Li, J., Mei, X., & Wang, W. (2023). Effects of different interventions on internet addiction: a systematic review and network meta-analysis. BMC psychiatry, 23(1), 921. https://doi.org/10.1186/s12888-023-05400-9

  • تاریخ دریافت 01 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 03 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 13 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 17 اسفند 1403